Spotlight
Bruce Springsteen en het No Nukes Festival (part 1)

In september 1979 traden Crosby, Stills & Nash, Jackson Browne, Bonnie Raitt, James Taylor, Carly Simon, Chaka Khan, The Doobie Brothers, Raydio, Tom Petty & The Heartbreakers en anderen op tijdens een serie van vijf No Nukes concerten in de Madison Square Garden in New York. Het was echter het optreden van Bruce Springsteen & The E Street Band dat een legendarische status kreeg. Dat daar 42 jaar later nog niets op af te dingen is, bewijst de registratie die deze week uitkomt. Alleen, waar draaide het tijdens het festival ook alweer precies om?

Toen gitarist Little Steven onlangs herinnerd werd aan de twee No Nukes shows die hij als lid van de E Street Band had gegeven, moest hij even graven in zijn geheugen. Wat stond er ook alweer op het spel? Was het een festival waarmee geprotesteerd werd tegen kernwapens? ‘Iets met Reagan en Gorbatsjov en kruisraketten?’ Het was een begrijpelijke vergissing, want juist in die periode zwollen wereldwijd de protesten tegen de nucleaire wapenwedloop aan.

No Nukes had echter een heel andere missie. Het evenement werd georganiseerd door MUSE: Musicians United for Safe Energy, die in 1979 opgericht was door muzikanten als Jackson Browne, Graham Nash, Bonnie Raitt en John Hall.

Wat was nu precies de aanleiding?

In de loop van de jaren zeventig leefde er in Amerika (en elders in de wereld) vooral onder jongeren een groeiend verzet tegen kernenergie. De grootste bezwaren betroffen de enorme gevolgen die een ongeluk kon hebben en het feit dat komende generaties opgezadeld werden met kernafval dat soms duizenden jaren radioactief bleef. Het verzet daartegen kwam in een stroomversnelling toen er op 28 maart 1979 een gedeeltelijke meltdown plaatsvond in de Three Mile Island kerncentrale in Pennsylvania. Als gevolg daarvan ontsnapte een enorme hoeveelheid radioactief materiaal, deels in gasvorm.

Het had een enorme impact op de publieke opinie. Dit kon er dus gebeuren als je in de buurt van een kerncentrale woonde. In de voorgaande jaren hadden in Amerika al meerdere muzikanten opgetreden tijdens manifestaties waar gepleit werd voor duurzame energie. Vooral Graham Nash, Bonnie Raitt, Jesse Colin Young (van The Youngbloods), John Hall (van Orleans) en Jackson Browne hadden regelmatig hun stem laten horen.

Na het ongeluk van Three Mile Island besloten de muzikanten de krachten te bundelen. Een van de eerste initiatieven van MUSE was een reeks van vijf concerten in de Madison Square Garden in New York in september 1979, die afgesloten werd met een openlucht optreden en demonstratie bij Battery Park City, eveneens in New York. Alle data raakten moeiteloos uitverkocht en op de afsluitende manifestatie kwamen maar liefst 250.000 mensen af.

Het affiche was dan ook indrukwekkend. Met The Doobie Brothers, Bonnie Raitt, James Taylor, Carly Simon, Jackson Browne, Nicolette Larson, Ry Cooder, Jesse Colin Young, Chaka Khan, Poco, Tom Petty & The Heartbreakers en Crosby, Stills & Nash was de popelite van de jaren zeventig goed vertegenwoordigd. Het was John Hall die suggereerde om ook Bruce Springsteen uit te nodigen, ze kenden elkaar al sinds de jaren zestig. Jackson Brown gooide telefonisch een lijntje uit, waar de zanger meteen positief op reageerde. Hoewel niet duidelijk was hoe hij precies in de hele nucleaire discussie stond, was het veelzeggend dat hij de opnamen voor het cruciale album The River onderbrak voor de twee optredens in New York.

Het was ook deze relatieve buitenstaander – qua leeftijd en muziek – die tijdens de concertreeks de meeste indruk maakte. Het kon ook bijna niet anders, want de grootstedelijke rock-‘n-roll van The Boss en zijn band vormde nogal een contrast met Californische ingetogenheid die een groot deel van de rest van het programma kenmerkte. Bruce Springsteen & The E Street Band bliezen het dak van de Madison Square Garden met beproefd werk als Badlands, Thunder Road, Born To Run en Jungleland, maar ook het splinternieuwe en nog niet verschenen The River werd door het idolate publiek meteen omarmd. No Nukes gaf de loopbaan van Springsteen een enorme boost.

 

Het vervolg van No Nukes was verder heel wisselend. In maatschappelijk opzicht was het een schot in de roos. Het zorgde voor bewustwording onder het brede publiek. Dat sloeg over naar de politiek, want in de drie decennia die volgden, werden er in Amerika geen nieuwe kerncentrales gebouwd. Zanger John Hall verruilde, geïnspireerd door het No Nukes succes, zelfs de muziek voor de politiek en zette zich als democratisch lid van het Amerikaanse Lagerhuis jarenlang in voor duurzame energie.

No Nukes groeide desondanks niet uit tot een Woodstock van de jaren zeventig. Er verscheen in 1980 weliswaar een gedeeltelijke registratie als 3-lp set (net als bij Woodstock), maar daar was niet bepaald het beste van de concerten op terecht gekomen. En dat was weer het gevolg van weinig idealistisch gesteggel van managers en platenmaatschappijen achter de schermen. Opnieuw zorgde Bruce Springsteen & The E Street Band voor de lichtpuntjes met de Devil With The Blues Dress medley en het samen met organisator Jackson Browne gezongen Stay. In datzelfde jaar ging ook een filmversie van No Nukes in roulatie die een beter beeld gaf van de concertreeks, waarbij ditmaal ook The River van Bruce Springsteen en zijn band meegenomen was.

Het ongeluk van de Three Mile Island kerncentrale inspireerde Bruce Springsteen daarnaast tot het schrijven van: Roulette, een van de meest geliefde songs onder zijn diehard achterban. De furieuze rocker, zelfs voor Bruce-begrippen, werd opgenomen tijdens de sessies voor The River. Het nummer ging over een gezin dat op de vlucht sloeg voor een onzichtbare dreiging. Om onverklaarbare redenen kwam het niet terecht op de The River-dubbelaar. In plaats daarvan dook het in 1988 op als de B-kant van de single One Step Up. Tien jaar later kreeg het een iets eervollere plek op de compilatie Tracks, tussen andere gesneuvelde Springsteen-songs.

In de jaren die volgden op de concerten raakte No Nukes een beetje in vergetelheid. De concertfilm verscheen later nog wel op VHS en laserdisc, maar dat veranderde weinig aan die situatie.

Deze week komt eindelijk The Legendary 1979 No Nukes Concerts van Bruce Springsteen & The E Street Band uit op vinyl, cd, dvd en blu-ray. Een registratie die laat zien en horen dat er helemaal niets af te dingen is op de inderdaad legendarische status van het optreden van Springsteen en zijn mannen. Van de tomeloze inzet van de zanger, het strakke spel van zijn band, de perfect samengestelde set-list en de voelbare impact op het publiek – dit waren avonden vol pure magie. En gelukkig allemaal goed vastgelegd voor het nageslacht. Hopelijk inspireren de opgetogen reacties op deze uitgave andere artiesten om ook hun concertopnamen van de plank te halen en uit te brengen. Zo krijgt No Nukes misschien toch de plaats in de popgeschiedenis die het verdient.

Deel deze pagina:
Bekijk ook