Spotlight
1991 - het beste popjaar ooit?

Er is weinig nostalgie voor nodig om 1991 als een geweldig popjaar te zien. Gitaarmuziek domineerde dankzij grungebands als Pearl Jam, Soundgarden en Nirvana als nooit tevoren. DE klassieke bezetting van Queen leverde met Innuendo een indrukwekkende zwanenzang af, Voor Metallica brak met ‘The Black Album’ juist een nieuw succesvol tijdperk aan, terwijl Massive Attack de trip-hop groot maakte met hun Blue Lines. Dan waren er nog de albums van R.E.M., Prince, U2, A Tribe Called Quest, Red Hot Chili Peppers en My Bloody Valentine en… en…

Grunge

Niemand kon er omheen dat 1991 het jaar van de gitaar was. Dat was vooral te danken aan een hele generatie (relatief) nieuwe bands die vanuit de Amerikaanse stad Seattle de wereld veroverden met een geluid dat al snel tot grunge gedoopt werd. Vrijwel allemaal brachten ze dit magische jaar een cruciaal album uit. Ten (27 augustus) van Pearl Jam was de eerste van de drieklapper, gevolgd door Nevermind (24 september) van Nirvana, met daarna Badmotorfinger (8 oktober) van Soundgarden. Seattle was in 1991 heel even het epicentrum van de popmuziek. In de schaduw van deze grote drie verscheen het titelloze album (16 april) van Temple Of The Dog, Every Good Boy Deserves Fudge (26 juli) van Mudhoney, 8-Way Santa van Tad (15 februari), Pretty On The Inside van Hole (17 september), 1000 Smiling Knuckles (6 augustus) van Skin Yard en Uncle Anesthesia (29 januari) van Screaming Trees. Een ander hoogtepunt in de sector alternatieve gitaarmuziek leverde het Schotse Teenage Fanclub met hun derde album Bandwagonesque (4 november). Het eveneens Schotse Primal Scream deed een meesterzet door hun gepatenteerde rocksound te combineren met impulsen uit de house scene, met als resultaat het overrompelende Screamedelica (23 september).

Rock en pop

Grote namen roerden zich ook in 1991. Na meteen met zijn debuut Let Love Rule doorgebroken te zijn, vestigde Lenny Kravitz zich definitief met de opvolger Mama Said (2 april), met daarop o.a. de met Slash geschreven hitsingle Always On The Run. De band van die gitarist, Guns N’ Roses, bracht liefst twee dubbelalbums uit: Use Your Illusion I en II (17 september). De reacties daarop waren echter opvallend lauw. Het door Daniel Lanois en Brian Eno geproduceerde Achtung Baby (18 november) van U2 werd daarentegen onthaald als een artistieke wedergeboorte. Een van de debutanten van het jaar was zanger Henry Olusegun Adeola Samuel alias Seal die met zijn titelloze debuut vol gepolijste pop en soul (24 mei) een miljoenenpubliek wist te bereiken. Een ander belangrijk debuut was Alanis (6 april), van de Canadese zangeres Alanis Morissette. Michael Jackson bewees met zijn achtste soloplaat Dangerous (26 november) in artistiek en commercieel opzicht nog altijd de wereldtop aan te voeren. Er werden liefst negen singles van het album gehaald, terwijl van Dangerous zelf uiteindelijk zo’n 32 miljoen exemplaren verkocht werden. Dankzij hits als Losing My Religion en Shiny Happy People ontpopte Out Of Time (12 maart) zich als een van de meest succesvolle platen van R.E.M.. Zoals in 1991 ook Red Hot Chili Peppers een reuzensprong maakten met Blood Sugar Sex Magik (24 september), met daarop o.a. de hits Give It Away en Under the Bridge. Het overlijden van Freddie Mercury (24 november) was een van de meest tragische sterfgevallen van 1991. Eerder dat jaar had Queen vriend en vijand nog verrast met het sterke album Innuendo (4 februari), een werkstuk waarmee eindelijk weer de kwaliteit van de topjaren benaderd werd.

Hip-hop

Hip hop floreerde ook ongekend in 1991. Was het in de jaren tachtig vooral het geluid van de straat, in dit jaar brak het door naar de mainstream dankzij albums als Step In The Arena van Gang Starr (15 januari), De La Soul Is Dead van De La Soul (9 mei), O.G. Original Gangster van Ice-T (14 mei), Naughty By Nature met hun gelijknamige album (3 september) en The Low End Theory van A Tribe Called Quest (24 september).

Dance

Wie een zwak had voor elektronische muziek hoefde zich in 1991 ook bepaald niet te vervelen. The KLF liet met The White Room (4 mei) het vierde en daarmee laatste album op de mensheid los. 808 State sloeg met Ex:el (4 mei) in stilistisch opzicht de vleugels uit, waarbij het collectief invloeden uit o.a. industrial en hip-hop verwerkte. Dan was en nog de psychedelische draai die The Orb aan de dance gaf op het onvolprezen debuut The Orb's Adventures Beyond The Ultraworld (15 april).

Heavy

In 1991 was er elke week wel een goede reden om een bezoekje aan de lokale platenzaak te brengen (streamen deden we immers nog niet). Het jaar begon vooral goed voor fans van heavy werk. Het Zweedse Meshuggah debuteerde met Contradictions Collaps (1 januari), een album vol krankzinnig complexe metal. Darkthrone ontwikkelde zich later tot een toonaangevende black metal band, maar maakte op het debuut Soulside Journey  (13 januari) nog pure death metal. Motörhead leverde met 1916 (21 januari) een ietwat afwijkend, maar vooral erg sterk album af. Ozzy Osbourne bracht met No More Tears (17 september) een van zijn allerbeste albums uit zijn langs solocarrière uit. Paradise Lost ontpopte zich met Gothic (19 maart) tot een van de pioniers van de grimmige doom annex death metal. Dan waren er nog de essentiële albums van Metal Church, Sepultura, Morbid Angel, Type O Negative en Van Halen. De metalplaat van het jaar, zeker in commercieel opzicht, was echter het titelloze album van Metallica, alias ‘The Black Album’ (12 augustus). Minder boosheid en meer melodie bezorgden de band miljoenen nieuwe fans. 

Nederland

Zo goed als het popjaar 1991 in internationaal opzicht was, zo mager was het op lokaal gebied. Met een paar uitzonderingen: Golden Earring revancheerde zich met het volbloed rockalbum Bloody Buccaneers (19 april) voor het wel erg elektronisch klinkende Turn The World Around van twee jaar eerder. De onbetwiste topplaat van vaderlandse bodem van 1991 was echter Life ’N Perspectives Of A Genuine Crossover (1 oktober) van Urban Dance Squad. De mix van rock, hip-hop, funk en nog veel meer greep op dit tweede werkstuk nog beter in elkaar dan op het onvolprezen debuut Mental Floss For The Globe uit 1989. Het album leverde alleen helaas niet de alom verwachte doorbraak in Amerika op.

En de rest…

Dan waren er nog de albums van The La’s, Sting, Dinosaur Jr., Julian Cope, Amy Grant, Morrissey, Roxette, Simple Minds, Crash Test Dummies, Joe Jackson, Consolidated, Elvis Costello, The Smashing Pumpins, The Tea Party, Swans, Marillion, Alice Cooper, Therapy?, Spin Doctors, Rush, Ween, Bryan Adams, Pixies, My Bloody Valentine, The Cult, Prong, Prince, Neil Young, Genesis, Live, Monster Magnet en vele, vele anderen. Was 1991 het beste popjaar ooit? Daar kun je eindeloos over twisten. Een ding is zeker: een knappe muziekliefhebber die aan het eind van 1991 nog wat geld op de rekening had staan!

Albumlijst 1991

  1. Nevermind - Nirvana

  2. Ten - Pearl Jam

  3. Achtung Baby - U2

  4. Metallica (a.k.a. The Black Album) - Metallica

  5. Blood Sugar Sex Magik - Red Hot Chili Peppers

  6. The Low End Theory - A Tribe Called Quest

  7. Out of Time - R.E.M.

  8. Use Your Illusion I - Guns N Roses

  9. Use Your Illusion II - Guns N Roses

10. Cypress Hill - Cypress Hill

11. Blue Lines - Massive Attack

12. Loveless - My Bloody Valentine

13. BadMotorFinger - Soundgarden

14. Screamadelica - Primal Scream

15. Temple of the Dog - Temple of the Dog

16. Apocalypse '91 - Public Enemy

17. Dangerous - Michael Jackson

18. Death Certificate - Ice Cube

19. Luck of the Draw - Bonnie Raitt

20. O.G. Original Gangster - Ice-T

21. Cooleyhighharmony - Boyz II Men

22. Laughing Stock - Talk Talk

23. Mama Said - Lenny Kravitz

24. Seal - Seal

25. De la Soul Is Dead - De la Soul

26. Spiderland - Slint

27. Stars - Simply Red

28. The White Room - The KLF

29. Diamonds and Pearls - Prince

30. Woodface - Crowded House

31. Pocket Full of Kryptonite - Spin Doctors

32. Sailing the Seas of Cheese - Primus

33. Breaking Atoms - Main Source

34. Forever My Lady - Jodeci

35. Girlfriend - Matthew Sweet

36. Into the Great Wide Open - Tom Petty & the Heartbreakers

37. The Orb's Adventures Beyond the Ultraworld - The Orb

38. Time, Love & Tenderness - Michael Bolton

39. No More Tears - Ozzy Osbourne

40. A Wolf in Sheep’s Clothing - Black Sheep

41. Waking Up the Neighbours - Bryan Adams

42. Innuendo - Queen

43. Gish - Smashing Pumpkins

44. Heart in Motion - Amy Grant

45. Of the Heart, of the Soul & of the Cross - PM Dawn

46. Bandwagonesque - Teenage Fanclub

47. We Can't Dance - Genesis

48. 2Pacalypse Now - 2pac

49. Trompe le Monde - Pixies

50. Joyride - Roxette

51. Emotions - Mariah Carey

52. Marc Cohn - Marc Cohn

53. Fear - Toad the Wet Sprocket

54. Goat - Jesus Lizard

55. Slave to the Grind - Skid Row

56. Naughty by Nature - Naughty by Nature

57. Foxbase Alpha - Saint Etienne

58. Just for a Day - Slowdive

59. Arise - Sepultura

60. Green Mind - Dinosaur Jr.

61. Frequencies - LFO

62. I Wish My Brother George Was Here - Del the Funky Homosapien

63. III - Sebadoh

64. WELD - Neil Young

65. Pretty on the Inside - Hole

66. The Sky Is Crying - Stevie Ray Vaughan & Double Trouble

67. Spellbound - Paula Abdul

68. Organized Konfusion - Organized Konfusion

69. Electronic - Electronic

70. C.M.B. - Color Me Badd

71. Seamonsters - The Wedding Present

72. For Unlawful Carnal Knowledge - Van Halen

73. We Can't Be Stopped - Geto Boys

74. Lean Into It - Mr. Big

75. Life 'n Perspectives of a Genuine Crossover - Urban Dance Squad

76. Quik Is the Name - DJ Quik

77. Human - Death

78. Schubert Dip - EMF

79. The Real Ramona - Throwing Muses

80. Efil4zaggin - N.W.A

81. Whirlpool - Chapterhouse

82. The Soul Cages - Sting

83. Mr. Scarface Is Back - Scarface

84. God Fodder - Ned's Atomic Dustbin

85. Every Good Boy Deserves Fudge - Mudhoney

86. Don't Try This at Home - Billy Bragg

87. Warm Your Heart - Aaron Neville

88. Rumour and Sigh - Richard Thompson

89. No Pocky for Kitty - Superchunk

90. Doubt - Jesus Jones

91. Ex:El - 808 State

92. Mr. Bungle - Mr. Bungle

93. Power of Love - Luther Vandross

94. White Light from the Mouth of Infinity - Swans

95. Peggy Suicide - Julian Cope

96. Bloody Buccaneers - Golden Earring

97. Homebase - D.J. Jazzy Jeff & The Fresh Prince

98. T.E.V.I.N. - Tevin Campbell

99. Vagabond Heart - Rod Stewart

100. Hymns to the Silence - Van Morrison

Deel deze pagina:
Bekijk ook