Spotlight
Janis Joplin: Een postume parel

Het is 50 jaar geleden dat Pearl verscheen, een album dat alom gezien wordt als het beste werk van Janis Joplin. Helaas maakte de Amerikaanse zangeres het succes ervan zelf niet mee; ze was enkele maanden eerder, in de vroege uren van 4 oktober 1970, aan een overdosis bezweken. Een terugblik op het album dat haar, in muzikaal opzicht, toch onsterfelijk maakte.

Bijnaam

Alles wees er aanvankelijk op dat 1970 een goed jaar voor Janis Joplin zou worden. De zangeres die in de ‘summer of love’ van 1967 doorgebroken was op het Monterey Pop Festival in Californië had een turbulente periode achter de rug. Ze worstelde met drank en drugs en in haar liefdesleven bleef het ook maar stormen. De snelheid waarmee ze haar oude bands Big Brother & The Holding Company en de Kozmic Blues Band terzijde schoof, maakte duidelijk dat ze ook in muzikaal opzicht haar weg nog aan het zoeken was.

In 1970 leken de stukjes eindelijk op de juiste plaats te vallen. Ze stampte met Full Tilt Boogie een deels nieuwe band uit de grond. Met gitarist John Till en bassist Brad Campbell had ze al eerder gewerkt. Nieuwkomers waren pianist Richard Bell, drummer Clark Pierson en organist Ken Pearson. Het gezelschap ging in de zomer van 1970 op tournee en al snel bleek dat dit de perfecte band was om de expressieve zang van Janis Joplin te begeleiden. Het was ook tijdens deze succesvolle concertreeks dat ze een bijnaam voor zichzelf bedacht die ze goed vond passen bij haar extraverte, kleurrijke persoonlijkheid: Pearl.

Vastigheid

Ook op persoonlijk vlak leek het eindelijk wat beter te gaan met de zangeres die lang volgens het credo ‘seks, drugs en rock-‘n-roll’ geleefd had. Ze kreeg iets wat op vaste verkering leek met Seth Morgan, de zoon van een steenrijke zeepfabrikant. Het lukte het grootste deel van het jaar om zelfs van de drugs af te blijven. Alleen aan de verlokkingen van de Southern Comfort whisky en de Wodka en jus cocktails – haar favoriete drankjes – wist ze maar geen weerstand te bieden. Los daarvan was het onder een goed gesternte dat Janis Joplin eind augustus 1970 aan haar nieuwe album ging werken.

In de studio

De opnamen vonden plaats in de gerenommeerde Sunset Sound Recorders studio in Hollywood. Ze werkte daar met producer Paul A. Rothchild, die al eerder naam gemaakt had met The Doors. Het ontspon zich als een plezierige, vruchtbare samenwerking, die de zangeres het zelfvertrouwen gaf om het uiterste uit haar stem te halen. Janis Joplin voelde zich ook meer dan ooit betrokken bij de manier waarop het album tot stand kwam.

De zangeres maakte zelf een selectie uit de nummers van externe songschrijvers die voorgesteld werden. Zo vond ze terecht dat het uit 1963 stammende Cry Baby, oorspronkelijk uitgevoerd door soulzanger Garnet Mimms, op haar lijf geschreven was. Me And Bobby McGee kreeg ze aangereikt door Kris Kristofferson, de zanger waarmee ze even tevoren een korte romance had gehad. Bobby Womack bezorgde haar het nummer Trust Me, waarop hij als gast ook de akoestische gitaar speelde. Ze leverde daarnaast ook zelf een bijdrage aan de songs. Zoals het nummer waarmee het album in wording zou openen: Move Over, een stevig rocknummer over een gemankeerde liefdesrelatie. Zelden klonk Janis Joplin zo stoer en zelfbewust. Ze was ook de co-auteur van een ander hoogtepunt op het album: Mercedes Benz ontpopte zich als een a-capella gezongen aanklacht tegen de consumptiemaatschappij.

 

Overleden

De meeste nummers zong ze eind september in, alleen Mercedes Benz werd op 1 oktober op de band gezet. Twee dagen later was ze opnieuw in de studio om te luisteren naar de instrumentale basisversie van Burried Alive In The Blues, voor haar geschreven door songwriter Nick Gravenites. Een paar dagen later zou ze dat nummer inzingen. Na een korte diner in haar vaste restaurant Barney’s Beanery aan Santa Monica Boulevard ging ze naar het Landmark Motor Hotel, waar ze tijdens de haar verblijf in Los Angeles verbleef. Ondanks de creatieve piek die ze bereikt had, was ze in de voorgaande weken toch weer teruggevallen in heroïnegebruik. Een shot dat ze laat op de avond nam, werd haar fataal. Vermoedelijk realiseerde ze zich niet hoe puur de dosis was die ze tot zich nam. Ze werd de volgende ochtend, op 4 oktober, op de grond naast haar bed dood aangetroffen. Ze was nog maar 27 jaar.

De achterblijvers namen vrijwel meteen het moeilijke besluit om het album af te maken. Het was immers bijna klaar en Janis Joplin zou het ook niet anders gewild hebben. Tijdens de sessies vertelde ze regelmatig reikhalzend uit te kijken naar het moment dat ze het album met de rest van de wereld kon delen. Haar zangpartijen werden, voor zover nodig, aangevuld met muziek. Alleen haar vocalen voor Burried Alive In The Blues, het laatste nummer dat ze ooit beluisterd had, ontbraken dus nog. Even werd overwogen om de componist Nick Gravenites het in te laten zingen, maar die wees dat voorstel af. Het verscheen dan ook in de oorspronkelijke, instrumentale versie op het album.

Baanbrekend

Onder haar fans was het verdriet over haar vroege dood nog vers toen 11 januari 1971 haar zwanenzang verscheen, die maar een titel kon hebben: Pearl. Toch waren het niet alleen de emoties die ervoor zorgden dat het postume werkstuk zo omarmd werd. Het was veruit het meest geslaagde album dat Janis Joplin had gemaakt in haar te korte leven. Ze zong beter dan ooit, haar producer had het beste uit haar gehaald. Ze werd omringd door muzikanten die haar echt begrepen en de selectie aan songs bevatte geen enkele zwakke plek.

De recensies waren unaniem euforisch. Ze vertaalden zich ook in indrukwekkende verkoopcijfers. In Amerika schoot Pearl naar de eerste plaats van de Billboard Top 200 albumlijst en zou daar liefst 9 weken blijven staan. Elders was het succes vergelijkbaar, zoals ook in Nederland, waar Pearl op de tweede plaats van de albumlijst terechtkwam. De single Me And Bobby McGee werd met een 17e plaats in de Top 40 in Nederland een bescheiden succes, maar in Amerika scoorde ze ook hiermee een nummer 1-hit. Het was tragisch dat Janis Joplin niets van dat succes meemaakte, maar Pearl maakte van haar wel een zangeres die niet meer weg te denken is in de historie van de popmuziek. Het was deze uitzinnige, ontembare en explosieve zangeres uit Texas die de deuren opende voor hele volgende generaties vrouwen die zich niet langer plooiden naar de door mannen gedicteerde ideaalbeelden, maar muzikaal en persoonlijk hun eigen, avontuurlijke weg wilden gaan.

Deel deze pagina:
Bekijk ook