Achtergrond
Bob Dylan Murder Most Foul: Het nieuwe nummer verklaard

Vanuit het niets verscheen onlangs een nieuw nummer van Bob Dylan. Murder Most Foul is indrukwekkende een ballade van liefst 17 minuten waarin op een virtuoze manier vele verwijzingen naar de Amerikaanse media, historie en cultuur verweven zitten. Hoewel de rode draad de moord op president John F. Kennedy in 1963 is, blijkt de onderliggende boodschap toch een van troost te zijn. De wereld mag in de greep van de angst zijn, ooit breken er weer betere tijden aan. De timing had niet beter kunnen zijn.

Het is een vraag die Amerikanen van zekere leeftijd elkaar talloze keren gesteld zullen hebben: waar was jij toen John F. Kennedy doodgeschoten werd? De moord op de Amerikaanse president op 22 november 1963 schokte de natie op een ongekende manier. Volgens velen verloor het land die dag z’n onschuld. Het is ook na meer dan vijftig jaar een openliggende zenuw, al was het maar omdat er nog altijd eindeloos gediscussieerd wordt over de ware toedracht. Handelde Lee Harvey Oswald alleen of was er sprake van een wijdverbreide samenzwering?

Het is dan ook niet vreemd dat Bob Dylan, die altijd al zijn vinger aan de pols van de Amerikaanse maatschappij had, gefascineerd raakte door deze tragische gebeurtenis in Dallas, Texas. De vele veelzeggende details in de tekst maken zelfs duidelijk dat hij zich er grondig in verdiepte. Om te beginnen met de titel. De titel van het nummer kan bijna niet anders dan ontleend zijn aan Murder Most Foul! the Conspiracy That Murdered President Kennedy, een boek van Stanley J. Marks uit 1967. Dat het een van de minder bekende werkjes is uit de immense bibliotheek die inmiddels over de Kennedy-moord volgeschreven is, maakt die keuze extra bijzonder.

De tekst begint met een onopgesmukte impressie van die zwarte dag in Dallas:

‘Then they blew off his head while he was still in the car. Shot down like a dog in broad daylight’.

Dylan maakt ook meteen duidelijk waarom er al snel zoveel ruimte ontstond voor samenzweringstheorieën:

‘Thousands were watching, no one saw a thing’

Het lijkt er op alsof Dylan een van de velen is die gelooft dat verschillende krachten die dag tegen Kennedy samenspanden (de maffia, de CIA, de Cubanen?) vanwege gebroken beloftes en hun oog al op de plooibare plaatsvervanger (Lyndon B. Johnson?) hadden laten vallen:

‘You got unpaid debts, we've come to collect. We're gonna kill you with hatred, without any respect. We'll mock you and shock you and we'll put it in your face. We've already got someone here to take your place.’

Volgen sommige theorieën zou John F. Kennedy door een huurmoordenaar vermoord zijn die zich verschanst had achter een heuveltje langs de route, de zogenaamde ‘grassy knoll’.

‘There's a party going on behind the Grassy Knoll’

De limousine van Kennedy reed over Elm Street toen de schoten vielen, maar Dylan verwijst ook heel behendig naar een klassieke horrorfilm:

‘Living in a nightmare on Elm Street’

Vervolgens ging de stoet plankgas onder een viaduct door naar het ziekenhuis:

Put your foot in the tank and then step on the gas. Try to make it to the triple underpass.’ ‘Parkland hospital, only six more miles’

In het ziekenhuis werd volgens de overlevering enorm gesold met het stoffelijk overschot van de president. Zijn hersenen werden verwijderd en zijn sindsdien onvindbaar.

‘They mutilated his body and they took out his brain’

Volgens de officiële lezing werd de moord gepleegd door Lee Harvey Oswald, die enkele dagen later zelf om het leven gebracht werd door de lokale nachtclubeigenaar Jack Ruby.

‘Ask Oswald and Ruby, they oughta know. ‘Shut your mouth’, said a wise old owl. Business is business, and it's a murder most foul’

Lee Harvey Oswald ontkende tot zijn laatste snik de dader te zijn. Toen hij aan de verzamelde journalisten gepresenteerd werd, riep hij herhaaldelijk een ‘patsy’ te zijn: een zondebok. Ook hier weet Bob Dylan een mooi bruggetje te maken, naar een countryzangeres ditmaal. 

'I'm just a patsy like Patsy Cline. Never shot anyone from in front or behind. I've blood in my eye, got blood in my ear. I'm never gonna make it to the new frontier’

Jaren later zou er een amateurfilm opduiken, gemaakt door Abraham Zapruder. Ze bevatten de meest aangrijpende beelden van de moordaanslag.

‘Zapruder's film I seen night before. Seen it thirty-three times, maybe more. It's vile and deceitful, it's cruel and it's mean. Ugliest thing that you ever have seen’

De moord op de alom geliefde president John F. Kennedy dompelde Amerika in diepe rouw. Na een paar maanden snakte het land naar afleiding. Iets vrolijks. Het arriveerde in de vorm van een Britse kwartet. Op 7 februari traden The Beatles op in de Ed Sullivan Show. Het kluisterde liefst 73 miljoen Amerikanen aan de televisie, sindsdien een ongebroken kijkcijferrecord. De band speelde o.a. de actuele hit I Wanna Hold Your Hand. Van het een op het andere moment was Amerika in de greep van Beatlemania. Het is niet waarschijnlijk dat het land zo heftig op het nieuwe geluid van The Beatles had gereageerd als het niet zo’n traumatische ervaring achter de rug had.

‘Hush, little children, you'll understand. The Beatles are comin', they're gonna hold your hand’

De song gaat verder als een rit in de zwarte limousine van Kenendy, waarbij vooral de verschillende hoogte- en dieptepunten van de jaren zestig worden aangedaan, inclusief het hippiefestival Woodstock en de naargeestige tegenhanger Altamont. Muziek klinkt uit de autoradio. De deejay van dienst is Wolfman Jack, een legendarische Amerikaanse deejay. Niet alleen de hits van The Beatles bieden troost. Wolfman Jack wordt opgeroepen om telkens weer mooie plaatje de ether in te sturen.

‘Play me a song, Mr. Wolfman Jack. Play it for me in my long Cadillac. Play me that "Only the Good Die Young". Take me to the place Tom Dooley was hung. Play "St. James Infirmary" and the Court of King James. If you want to remember, you better write down the names. Play Etta James, too, play "I'd Rather Go Blind". Play it for the man with the telepathic mind. Play John Lee Hooker, play "Scratch My Back". Play it for that strip club owner named Jack’

Al zijn de tijden nog zo bar, al die songs verlichten de geest en bieden ons troost. Zoals The Beatles dat in februari 1964 deden. Zolang er muziek is, is er hoop. Dat is wat Bob Dylan ons voorhoudt in dit lange, fascinerende nummer dat nu al tot een nieuw hoogtepunt in zijn oeuvre gerekend mag worden.

Deel deze pagina:
Bekijk ook