Spotlight
I.M. Manu Dibango: ‘Ma-mako, ma-ma-sa, mako-mako ssa!’

Het was een kwestie van tijd dat COVID-19 ook dodelijke slachtoffers zou maken in de artiestenwereld. Het coronavirus eiste op 24 maart het leven van Manu Dibango. De componist en multi-instrumentalist was decennia een van de boegbeelden van de Afrikaanse muziek, daarnaast had hij een grote invloed op de disco en soul van de jaren zeventig. Een van zijn beroemdste zanglijnen werd zelfs geadopteerd door popster Michael Jackson.

Emmanuel N'Djoké Dibango groeide op in Kameroen, in de periode dat het Afrikaanse land nog een Franse kolonie was. Hij was een kind van ouders die in zeker welstand leefden. In die kringen was jazz erg populair, een liefde die al vroeg oversloeg op de jonge Manu Dibango. Hij nam zich al vroeg voor om zelf muzikant te worden en vertrok al op zijn 15e naar Frankrijk, omdat hij wist dat zijn kansen om zich te ontplooien daar aanzienlijk groter waren. Zijn enige bagage bestond uit drie kilo koffie, een geschenk voor zijn nieuwe familie, zoals hij in 1994 optekende in Three Kilos of Coffee: An Autobiography.

In de jaren die volgden, groeide Manu Dibango als saxofonist en vibrafonist uit tot een veelgevraagde sessiemuzikant. Hij werkte samen met andere Afrikaanse muzikanten als Fela Kuti en King Sunny Adé, maar jazzmuzikanten als Herbie Hancock, Bill Laswell en Don Cherry deden ook graag een beroep op hem. In 1972 leerde de wereld hem als solist kennen dankzij het nummer Soul Mokassa, dat hij een jaar eerder had opgenomen. De single – een mix van Afrikaanse pop, funk en vroege disco – deed aanvankelijk niet veel. Tot het ontdekt werd door de invloedrijke Amerikaanse deejay David Mancuso, die het ging draaien tijdens zijn legendarische The Loft dansfeesten in Brooklyn. De radio pikte het op, een grote platenmaatschappij ontfermde zich erover en in 1972 haalde Manu Dibango er de Amerikaanse hitlijsten mee.

Sindsdien gold Soul Mokassa als een van de songs die de basis legde voor de disco zoals die een paar jaar later wereldwijd zou exploderen. De stuwende, repetitieve beat inspireerde in de jaren daarna talloze deejays en disco-acts. De invloed van het nummer rijkte nog veel verder. Het vormde de directe inspiratie voor Jungle Boogie, dat de Amerikaanse soulband Kool and the Gang in 1973 uitbracht. Nog altijd wordt dit door liefhebbers gezien als een van de meest aanstekelijke funktracks ooit. Het nummer werd overigens herontdekt toen Quentin Tarantino het toevoegde aan de soundtrack van de film Pulp Fiction. Acteur en komiek Eddie Murphy gebruikte later de groovende baslijn van Soul Mokassa voor zijn eigen liedje, het scabreuze Boogie In Your Butt.

De tekst van Soul Mokassa werd overigens gezongen in het Duala, een van de dialecten die Kameroen rijk is. Manu Dibango hoorde het refrein ‘ma-mako, ma-ma-sa, mako-mako ssa’ tot zijn niet geringe verbazing terug in Wanna Be Startin’ Somethin’. Een wereldhit voor Michael Jackson in 1983, afkomstig van het een jaar eerder verschenen monstersucces Thriller. Manu Dibango ging pas in 2009 achter de revenuen aan. Michael Jackson gaf desgevraagd ruiterlijk toe dat hij de zanglijnen geleend had en er werd buiten de rechter om een schikking getroffen. In 2007 gebruikte zangeres Rihanna diezelfde passage voor haar hit single Don’t Stop The Music, afkomstig van het album Good Girl Gone Bad. Zelfs daar bleef het niet bij. In 2009 maakte een hele nieuwe generatie kennis met de woordenreeks toen het Belgische zangtrio K3 die gebruikte in het liedje MaMaSé!

In de jaren die volgden op Soul Mokassa, bleef Manu Dibango muziek maken. Funk, soul en jazz waren nog altijd zijn belangrijkste werkterrein, maar zijn Afrikaanse roots bleef hij ook altijd trouw. In 1976 nam hij de single Big Blow op. Net als bij zijn eerste hit duurde het even voor het succes zich aandiende. In 1978, op het hoogtepunt van de discogekte, waren de internationale dansvloeren er rijp voor en groeide het alsnog uit tot een absolute danceclassic.

Manu Dibango bleef ook in de decennia daarna actief. Hij trad veel op – ook in Nederland – en bracht met grote regelmaat nieuwe albums uit. Hij bleef bovendien samenwerken met muzikanten uit alle windstreken: Europa, Noord-, Midden- en Zuid-Amerika en natuurlijk uit zijn eigen Afrika. Zijn dood als gevolg van een besmetting met het coronavirus leidde tot veel verdrietige reacties. Alom werden zijn enorme verdiensten geroemd. Samen met collega’s als King Sunny Adé en Fela Kuti liet hij de wereld kennis maken met de kleurrijke muziekcultuur van het Afrikaanse continent. Hij leverde daarnaast een grote bijdrage aan de ontwikkeling van soul en disco, vooral in de jaren zeventig. Manu Dibango was daarmee een uniek, veelzijdig en vooral een invloedrijk muzikant.

Deel deze pagina:
Bekijk ook
Lijsten
Prince: Muziek als medicijn

Prince zei ooit dat muziek hem in emotioneel opzicht hielp om gefocust te blijven. “Het is het beste medicijn in de wereld.” In de geest daarvan riepen de erven van de Amerikaanse legende de fans op om via social media hun bijdrage te leveren aan een ultieme playlist van de meest positieve, opwekkende en helende songs uit zijn rijke muzikale nalatenschap. Het motto: ‘music is medicine.’ In korte tijd vormde zich al een mooie lijst. Een greep uit al die prachtsongs, plus hun achtergrond.