Spotlight
Springsteen on Broadway: Het verhaal achter de liedjes

De afgelopen twee jaar stond Bruce Springsteen in het Walter Kern theater in New York met een solovoorstelling die euforische reacties opleverde. Zichzelf begeleidend op een akoestische gitaar of een vleugel speelde hij zijn songs. Het waren de foto’s als illustratie voor de vaak persoonlijke verhalen, waarvoor hij alle tijd nam. Zijn echtgenote Patti Scialfa zong vrijwel elke avond twee liedjes mee. Vanaf vandaag is het optreden op Netflix te zien. En er verscheen een registratie op cd en vinyl. Het is de perfecte aanleiding om de achtergrond van de vijftien gespeelde nummers te schetsen. 

Growin’ Up (Greetings From Asbury Park, N.J., 1973)

Afkomstig van zijn debuut is dit een van de belangrijkste songs die Bruce Springsteen aan zijn jeugd wijdde. Het verlangen om zich te ontworstelen aan het warme maar ook verstikkende thuis in New Jersey en de wijde wereld te ontdekken, spat er werkelijk vanaf. Het was ook een van de nummers die op een akoestische demo stond die hem het contract met platenmaatschappij CBS opleverde. Bruce Springsteen bleef het in de loop van zijn lange carrière regelmatig spelen, waarbij hij het vaak vooraf liet gaan door een lange introductie waarin hij mijmerde over zijn vroege jaren. Growin’ Up werd verschillende keren gecoverd. David Bowie was er zelfs vroeg bij. Hij nam het in 1974 op tijdens de sessies voor Diamond Dogs, met Ron Wood op gitaar. Het haalde het album echter niet.

 

My Hometown (Born In The U.S.A., 1984)

De raciale spanningen en economische crisis gingen in de jaren zestig niet voorbij aan New Jersey. Impressies daarvan klonken door in een van de meer ingetogen nummers op het succes-album Born In The U.S.A.. Het verscheen in november 1984 op single, met op de B-kant een uitbundige versie van de kerstklassieker Santa Claus Is Comin’ To Town.

 

My Father’s House (Nebraska, 1982)

Het complete Nebraska-album werd opgenomen met de E-Street band, maar samen met zijn producers en technici stelde Bruce Springsteen vast dat de rauwe demo’s die eraan ten grondslag lagen veel beter waren. En dus kwam die op Nebraska terecht. Naast songs over verschoppelingen en criminelen bevatte het intieme werkstuk ook weer een aantal songs over Springsteens jeugdjaren. My Father’s House gaat over de moeizame verhouding die hij had met zijn vader, een stille en afstandelijke man. Tijdens een optreden in 1990 zou hij het inleidden met een verhaal over hoe hij regelmatig terugging naar New Jersey, om daar langs zijn ouderlijk huis te rijden. Iets waar hij pas mee stopte toen een psychiater hem voorhield dat hij terugkeerde om iets te herstellen wat in wezen onherstelbaar was.

 

The Wish (Tracks, 1998)

Het was niet alleen maar kommer en kwel in het ouderlijk huis van Bruce Springsteen. Tijdens zijn show op Broadway wijdde hij warme woorden aan zijn moeder; in tegenstelling tot zijn vader een opgewekte en levenslustige vrouw. In de songtekst beschrijft hij ook hoe ze hem stimuleerde door een langgekoesterde wens van hem in vervulling te laten gaan: als kerstcadeau kreeg hij zijn eerste gitaar. The Wish werd opgenomen tijdens de sessies voor Tunnel Of Love, maar verscheen pas later op Tracks, een box set met nooit eerder verschenen materiaal.

Thunder Road

Na twee matig verkochte albums hing alles af van de derde Springsteen-plaat Born To Run. Het overweldigende Thunder Road, waarmee het cruciale album opende, moest de luisteraar meteen bij de kladden grijpen. De titel ontleende hij aan een film uit 1958 met dezelfde naam met Robert Mitchum in de hoofdrol. Muzikaal liet hij zich inspireren door zijn held Roy Orbison. In de tekst wordt de zanger ook nog even aangehaald: ‘As the radio plays, Roy Orbison singing for the lonely’.

 

The Promised Land (Darkness On The Edge Of Town, 1978)

Het strijdbare toon van het vierde album van Bruce Springsteen werd bepaald door zakelijke troebelen die zijn opmars ernstig vertraagde en de inspiratie die hij ontleende aan de punk, zoals die in 1977 om zich heen greep. Het nummer gaat over de vastberadenheid om door te zetten, hoeveel barrières er ook lijken te zijn. Het is een van de nummers die Bruce Springsteen het meest vertolkte tijdens zijn lange loopbaan. De titel is een hommage aan het adres van een andere muziekheld: Chuck Berry.

 

Born In The U.S.A. (Born In The U.S.A., 1984)

Het titelnummer van het album dat van Bruce Springsteen halverwege de jaren tachtig definitief een superster maakte. De opzwepende muziek zorgde ervoor dat het nummer in bepaalde kringen totaal verkeerd geïnterpreteerd werd. Zo zag president Ronald Reagan het als een lofzang op alles wat goed aan Amerika was, terwijl het in werkelijkheid een bitterere aanklacht was tegen de manier waarop Vietnam-veteranen aan hun lot werden overgelaten. Het was wellicht om die reden dat Bruce Springsteen tijdens latere tournees een uitgeklede, bijna onherkenbare versie vertolkte waarbij de scherpe teksten veel beter tot hun recht kwamen. Zoals hij dat ook deed tijdens zijn concertreeks op Broadway.

 

Tenth Avenue Freeze-Out (Born To Run, 1975)

Net als de E Street is de 10th Avenue een snelweg die Belmore, New Jersey, doorkruist. Wat een Tenth Avenue Freeze-Out is, heeft de zanger nooit uit kunnen leggen. De tekst gaat verder over de manier waarop zijn E Street Band bij elkaar kwam. Zoals met de komst van ‘the big man’, waarmee vanzelfsprekend saxofonist Clarence Clemons werd bedoeld. De genoemde Bad Scooter was natuurlijk Bruce Springsteen zelf, zie de initialen.

 

Tougher Than The Rest (Tunnel Of Love, 1987)

Tougher Than The Rest gaat over de ontluikende liefde tussen twee volwassenen die al een heel leven achter de rug hebben en daar de littekens van dragen. Het nummer, net als de rest van het album, weerspiegelt een in persoonlijk opzicht turbulente tijd voor Bruce Springsteen: zijn huwelijk met zijn eerste vrouw Julianne Phillips leed al vroeg schipbreuk, deels vanwege zijn relatie met zangeres en bandlid Patti Scialfa.

 

Brilliant Disguise (Tunnel Of Love, 1987)

Bruce Springsteen trouwde in 1985 met actrice Julianne Phillips. Twee jaar later leverde het ongelukkige huwelijk al een heel album vol pijn, droefheid en jaloezie op. Het sombere Brilliant Disguise schets een gedoemde relatie waarin de partners zich verschuilen achter een masker.

 

Long Time Coming (Devils & Dust, 2005)

Een mijmering over het vaderschap. Van zijn eigen stroeve relatie met zijn vader tot de verplichting die hij op zijn schouders voelt rusten om het anders te doen toen hij zelf kinderen kreeg. Het is het voorbeeld van een nummer dat liet horen dat Bruce Springsteen ook later in zijn loopbaan nog prachtige, openhartige songs wist te schrijven.

The Ghost of Tom Joad (The Ghost Of Tom Joad, 1995)

Bruce Springsteen greep terug op de oude, Amerikaanse folk traditie met dit nummer waarmee hij aandacht vroeg voor het lot van de grote massa zonder geld en perspectieven. De titel was zowel een verwijzing naar Tom Joad, een hoofdpersoon in The Grapes Of Wrath van John Steinbeck, als een echo van het nummer The Ballad Of Tom Joad van de folk legende Woodie Guthrie. Subtiel verwerkte beeldspraak uit de Bijbel gaf de aanklacht extra gewicht. Rage Against The Machine maakte er later een felle, indringende versie van.

 

The Rising (The Rising, 2002)

In de periode na 9-11 waren vele ogen gericht op Bruce Springsteen. Hij werd als geen ander in staat geacht om het collectieve trauma te verwoorden. En dat deed hij. De zanger – voor het eerst in 15 jaar weer bijgestaan door de E Street Band – vertolkte met The Rising het gevoel van angst, boosheid en verwarring. Toch was het allesoverheersende gevoel dat van hoop. Hoop op een betere tijd, ondanks de aanslagen.

 

Dancing In The Dark (Born In The U.S.A, 1984)

Een mooi contrast. De tekst gaat lijkt te gaan over een ingedutte relatie of een hardnekkig gebrek aan inspiratie. Was het een reactie op het dringende verzoek van zijn platenmaatschappij om een hit te schrijven? De hit kregen ze, want dankzij de pakkende melodie en het pittige tempo werd het de meest succesvolle single die het album Born In The U.S.A. opleverde.

 

Land of Hope And Dreams (Wrecking Ball, 2012)

Het nummer kende een lange voorgeschiedenis. Het werd al eind jaren negentig geschreven en het werd in de periode daarna ook regelmatig door Bruce Springsteen en zijn E Street Band gespeeld. Het gezelschap nam ook een studio-versie op, maar zijn definitieve vorm vond het pas op dit album uit 2012. Het ontpopte zich als een gospelachtig nummer, met een tekst vol optimisme. ‘Leave behind your sorrows, let this day be the last, tomorrow there’ll be sunshine, and all this darkness past’. Aan het eind van het nummer duikt een koor op dat een stuk uit People Get Ready zing, een oud soulnummer van The Impressions, de band van zanger Curtis Mayfield. Die dan ook keurig als medecomponist vermeld werd.

 

Born To Run (Born To Run, 1975)

Het nummer waarmee Bruce Springsteen altijd mee geassocieerd zal worden en waarin zijn hele leven en werk in samengevat lijkt te zijn. Twee geliefden zijn vastbesloten om zich te ontworstelen aan een uitzichtloos bestaan en de toekomst te omarmen, hoe ongewis die ook is. Het is een ode aan de liefde. En een oproep om je met hart en ziel over te leveren aan je dromen. De naar muziek en tekst vertaalde levenslust laat het bloed nog altijd sneller stromen. Springsteen op zijn allerbest. Het perfecte slotakkoord van zijn show op Broadway.

Door Robert Haagsma
Deel deze pagina:
Bekijk ook